Gojibessen
Klein en helder, goji-bessen leveren echte kracht:
ze ondersteunen je energie, je immuunsysteem,
je huid, je ogen en je algehele balans op een manier die je kunt voelen.
1 Inleiding
De gojibes is een van de meest voedingsrijke vruchten en mag zonder twijfel een superfood worden genoemd. Het is dan ook niet slechts een culinaire smaakmaker in de oosterse keuken, maar ook een medicinale vrucht die de mens de weg wil wijzen naar gezondheid en persoonlijke groei. Juist omdat dit voor veel mensen een onbekende voedingsbron is, bekijken we in dit artikel hoe deze bijzondere kleine vrucht een grote invloed kan hebben op ons dagelijks leven.
De gojibes groeit aan de Lycium barbarum-struik. Deze grote struik zal door zijn wilde uiterlijk misschien niet de meeste aandacht trekken als het gaat om uiterlijke schoonheid.
Het is een ondoordringbare struik die ongeveer drie meter hoog wordt en ook breed kan uitwaaieren, maar zeker niet bekendstaat als een invasieve woekerplant.
De struik komt oorspronkelijk uit Centraal-Azië, maar heeft zich verspreid over de hele wereld. Het is een flexibele plant die zich snel aanpast aan de omgeving, zolang deze maar niet te kleiachtig, nat of schaduwrijk is. Op een arme, droge en warme plek in de zon gedijt deze plant echter prima.
2 Bijzondere feiten
Al meer dan 2.000 jaar wordt de gojibes gebruikt als medicijn in de Chinese geneeskunde. Het heeft een geneeskrachtige werking en wordt al eeuwenlang gebruikt om vele gezondheidsklachten tegen te gaan.
In de loop van de geschiedenis hebben zich vele verhalen en legendes ontwikkeld over monniken in het Himalayagebergte die thee dronken van gojibessen om hun meditatie te bevorderen en hun levensduur te vergroten.
Gojibessen worden ook wel wolfsbessen genoemd. Zoals gezegd groeien ze aan de lyciumplant. Lycium is afgeleid van het Griekse woord lykos, hetgeen ook wel ‘wolf’ betekent.
De gojibessen zelf zijn ongeveer 1 tot 2 cm lang, hebben een langwerpige vorm en hebben een donkerrode kleur. Ze zijn tegenwoordig vooral verkrijgbaar in gedroogde vorm.
Hoewel de besjes bekendstaan als de essentiële vrucht van de Lycium barbarum-struik, kunnen ook de bast, stam, bladeren en wortels gebruikt worden om medicijnen van te maken.
3 Gezondheidsvoordelen
Gojibessen bevatten veel verschillende vitamines en mineralen. Ook vind je in dit besje enorm veel vezels en eiwitten. Het is dan ook een uniek soort fruit, dat ondanks zijn kleine omvang, zoveel verschillende voedingsstoffen met zich mee kan dragen. Het heeft daarom ook vanzelfsprekend veel gezondheidsvoordelen die de vitaliteit, het welzijn en het geluk kunnen helpen toenemen.
3.1 Versterking van het immuunsysteem
Gojibessen bevatten vele antioxidanten en flavonoïden, welke een uitermate grote invloed hebben op het immuunsysteem. Gojibessen zitten boordevol vitamine C en ook bètacaroteen, waardoor het lichaam zelf vitamine A kan aanmaken.
Gojibessen bevatten per gram ongeveer evenveel vitamine C als een sinaasappel en bevatten meer bètacaroteen dan wortels. Deze vitamines dragen bij aan een goede weerstand en maken een mens beter bestand tegen griep en verkoudheid.
3.2 Een gezonde huid
De grote hoeveelheid bètacaroteen heeft een enorm goede invloed op de gezondheid van de huid. Ook bieden de antioxidanten in gojibessen nog meer voordelen. Zo kunnen ze bescherming bieden tegen verkleuring en beschadiging van de huid door UV‑straling.
3.3 Goed voor de ogen
Naast dat het bètacaroteen een goede uitwerking heeft op de huid, staat deze stof vooral bekend om zijn geweldige uitwerking op de gezondheid van de ogen. Gojibessen bevatten naar verluidt meer bètacaroteen dan wortels.
Ook bevatten gojibessen zeaxanthine. Deze stof heeft namelijk het vermogen om schade door UV‑licht tegen te gaan, waardoor de gezondheid van de ogen op een bijzondere manier ondersteund wordt.
3.4 Bescherming van de cellen
De hoge gehaltes aan bètacaroteen en vitamine C hebben nog veel meer voordelen voor de gezondheid. Ze versterken elkaar en werken samen in de strijd tegen vrije radicalen in het menselijk lichaam. Vrije radicalen kunnen schade aan cellen en DNA veroorzaken, wat op lange termijn kan bijdragen aan ongecontroleerde celgroei. Dit staat dan ook wel bekend als het ontstaan van vele soorten kankergezwellen. Juist omdat bètacaroteen, vitamine C en de antioxidanten de vrije radicalen helpen opruimen, kan het structurele gebruik van gojibessen in het dagelijks leven de kans op kanker aanzienlijk verminderen.
3.5 Ondersteuning van de lever
De lever speelt een cruciale rol bij het ontgiften van het lichaam. Omdat dit orgaan voortdurend bezig is met het afbreken en verwijderen van schadelijke stoffen, kan het soms overbelast raken. Gojibessen kunnen de lever ondersteunen in dit belangrijke proces en dragen daarom bij aan de natuurlijke ontgifting van het orgaan zelf.
In de Chinese geneeskunde wordt een extract van de gojibes al lange tijd ingezet tijdens ontgiftingskuren. Vaak wordt dit gecombineerd met andere kruiden die het reinigingsproces ondersteunen. Op deze manier krijgt de lever extra verlichting en kan het lichaam zich beter ontdoen van afvalstoffen.
3.6 Een gezonde suikerspiegel
Gojibessen zorgen voor een gelijkmatige afgifte van glucose (suiker) in de bloedbaan. Hierbij worden pieken en dalen in de suikerspiegel voorkomen en draagt het bij aan een stabiele bloedsuikerspiegel. Deze stabiele bloedsuikerspiegel is belangrijk voor het menselijk lichaam. Juist door dagelijks gojibessen toe te voegen aan de gerechten, kunnen diabetes type 2 en insulineresistentie voorkomen worden.
Gojibessen bevatten veel natuurlijke suikers. Naast het grote effect van gojibessen op de suikerspiegel helpt het ook om gemakkelijker van onnatuurlijke suikers af te blijven. En hoe minder ongezonde voeding men eet, hoe groter de kans is dat er vet verbrand wordt. Door het hoge fructosegehalte in de gojibessen vormen deze kleine vruchten een enorm goed alternatief voor mensen die een enorme drang naar zoetigheid hebben. Helaas is de meeste zoetigheid uit de supermarkt desastreus voor onze gezondheid. Koekjes, kleurrijke snoep en chocoladerepen lokken vele argeloze consumenten naar de schappen waar vele onnatuurlijke producten op hen liggen te wachten. Zonder dat zij het weten, staan zij niet zozeer voor de schappen van de snoepafdeling, maar aan het begin van een proces waarin het lichaam wordt afgebroken door onwetendheid. De voldoening van deze geraffineerde suikers kan zelfs leiden tot een serieuze suikerverslaving, hetgeen weer juist kan bijdragen aan onnatuurlijke celgroei die kan uitgroeien tot een kankergezwel. Het bijzondere aspect van de gojibessen is dat de natuurlijke suikers in deze kleine vrucht dezelfde voldoening geven als de desastreuze witte plaag die het snoepgoed uit de supermarkt bevat. Zodoende kunnen de gojibessen de behoefte aan ongezond snoepgoed vervangen door de voldoening van een superfood dat een heilzame werking heeft op de langere termijn.
We dienen ons er echter wel van bewust te zijn dat gojibessen een zoetzurige smaak hebben ten opzichte van chocolade of ander snoepgoed. Men doet er dan ook wijs aan om gojibessen te combineren met bramen, blauwe bessen en aardbeien. Deze vruchten bevatten eveneens veel natuurlijke fructose en vormen een aangename impact op de smaakpapillen, die iedere zoetekauw laat verdwalen in een uitermate bijzondere smaakbeleving.
3.7 Gewichtsverlies en afvallen
Gojibessen passen uitstekend in een afslankdieet. Ze bevatten weinig calorieën, maar zijn tegelijkertijd rijk aan voedingsstoffen. Omdat de besjes klein zijn, krijg je al snel een geconcentreerde hoeveelheid vitamines en mineralen binnen, iets waarvoor je van andere fruitsoorten vaak veel meer moet eten. Dat maakt ze een handige keuze wanneer je wilt afvallen.
3.8 Meer energie
Gojibessen kunnen helpen om stress te verminderen en de nachtrust te verbeteren. In een onderzoek waarin gojibessen centraal stonden, gaven deelnemers aan zich na afloop fitter te voelen bij het opstaan. Ook meldden zij op verschillende andere manieren te profiteren van de positieve effecten van gojibessen.
Het regelmatig consumeren van gojibessen gaf de deelnemers meer energie en verbeterde hun spijsvertering. Samen draagt dit bij aan een algemeen gevoel van welzijn en geeft het een vitaal en positief gevoel. Hoewel geen enkele soort voeding, het uiterlijk kan veranderen, zorgt de gojibes op de langere termijn voor een betere uitstraling vanwege zijn energieke bijdrage.
3.9 Vruchtbaarheid en libido
Gojibessen worden vaak gezien als een goede keuze voor wie een kinderwens heeft. De kleine vruchtjes zouden zowel de vruchtbaarheid van mannen als vrouwen kunnen ondersteunen.
De voedingsstoffen in gojibessen worden in verband gebracht met een toename van het aantal zaadcellen en een verbetering van de kwaliteit ervan. Bij vrouwen zijn in sommige onderzoeken positieve effecten beschreven op de eierstokken en de ovulatie.
Naast gojibessen wordt ook ananas regelmatig genoemd als fruitsoort die de vruchtbaarheid kan ondersteunen.
4 Mogelijke bijwerkingen van gojibessen
Hoewel gojibessen verschillende voordelen kunnen bieden, zijn er ook mogelijke bijwerkingen waar je rekening mee kunt houden. Gebruik je medicijnen of ben je gevoelig voor planten uit de nachtschadefamilie, dan is het verstandig om extra alert te zijn.
4.1 Gevoeligheid voor nachtschadeplanten
Sommige mensen reageren gevoelig op groenten en fruit uit de nachtschadefamilie, zoals tomaten, paprika, aubergine en pepers. Gojibessen behoren officieel niet tot deze familie, maar ze bevatten wél vergelijkbare stoffen (alkaloïden) die bij gevoelige personen klachten kunnen uitlokken.
Als je weet dat je gevoelig bent voor nachtschade, is het verstandig om rustig te beginnen. Neem een kleine hoeveelheid gojibessen en kijk hoe je lichaam reageert. Voel je je goed, dan kun je de hoeveelheid langzaam vergroten.
Krijg je klachten zoals maagpijn, een opgeblazen gevoel of veranderingen in je stoelgang, dan kan het zijn dat je lichaam niet goed reageert op gojibessen of op andere voedingsmiddelen met vergelijkbare stoffen. In dat geval kun je het gebruik beter verminderen of vermijden. De meeste mensen verdragen nachtschadegroenten overigens prima, vooral wanneer ze volledig rijp zijn.
4.2 Bloedverdunners en andere medicatie
Als je bloedverdunners gebruikt, is het verstandig om voorzichtig te zijn met gojibessen. Er zijn gevallen bekend waarin gojibessen in combinatie met bloedverdunners ongewenste reacties gaven. Gebruik je bloedverdunners of andere medicatie, dan is het daarom verstandig om eerst met een arts te overleggen voordat je gojibessen aan je voeding toevoegt.
5 Diverse culinaire toepassingen
Gojibessen hebben een lichtzure smaak en een stevige, bijna taaie textuur. Daardoor kauw je er niet in één hap doorheen, wat de smaak juist goed tot zijn recht laat komen. De gedroogde besjes lijken qua uiterlijk een beetje op rozijnen, maar dan felrood. Die kleur geeft gerechten meteen een vrolijke en aantrekkelijke uitstraling.
Gojibessen zijn makkelijk te combineren met allerlei maaltijden. Je kunt ze door yoghurt, kwark of havermout roeren en ze zijn enorm goed om toe te voegen aan smoothies en proteïneshakes. Zeker voor de liefhebbers van een zoete smaakbeleving is het aan te bevelen om de gojibessen te combineren met aardbeien, blauwe bessen en bosvruchten. Uiteraard is het ook mogelijk om deze voedingsrijke vruchten over salades te strooien of ze gewoon als snack te eten. Ook is het een geweldig idee om de gojibessen toe te voegen aan verschillende soorten soep.
Het sap van gojibessen kan eveneens gedronken worden en kan prima worden bereid in een blender. Wel is het raadzaam om voorzichtig te zijn met het alleen toepassen van gojibessen, omdat de bessen een sterke smaak hebben.
Gojithee is eveneens eenvoudig te bereiden. Voeg een handje bessen toe aan heet water of kruidenthee en laat dit 5 tot 10 minuten trekken. Zo krijgen de voedingsstoffen de tijd om in het water te trekken. Je kunt de bessen ook laten wellen in koud water voor een verfrissende drank. De zachte, met water volgezogen bessen kun je daarna gewoon opeten of verwerken in een smoothie. De smaak verandert nauwelijks, maar je krijgt wel extra voedingsstoffen binnen.
Zoals we in de culinaire suggesties kunnen zien, zijn er heel veel mogelijkheden om gojibessen toe te passen. Het is dan ook niet zozeer de vraag of men deze vruchten in de keuken kan gebruiken; de vraag is hoe en wanneer. De gezondheidsvoordelen zijn namelijk zo dichtbij voor iedereen die zijn energie wil zien toenemen en de kilo’s wil verliezen die hij al te lang met zich meedraagt.
6 Voedingswaarde goji bessen
Voedingswaarden per 56 gram goji‑bessen
Energie: 46 calorieën
Koolhydraten: 8 gram
Suikers: 8 gram
Eiwitten: 6 gram
Vetten: 0,6 gram
Vezels: 4 gram
Vitamine A: 100% ADH
Vitamine C: 18% ADH
Vitamine B2: 42% ADH
IJzer: 28% ADH
Koper: 56% ADH
Selenium: 50% ADH
Vitamine B1: ~0,08 mg
Calcium: ~106 mg
Kalium: ~616 mg
Zink: ~1,12 mg
7 Overige onderdelen Lycium barbarum-struik
Naast de gojibessen, kunnen ook de bast, wortels en bladeren gebruikt worden. Vooral in de traditionele Chinese geneeskunde wordt dit al eeuwenlang gedaan en bewijst zich tot op de dag van vandaag als een zeer bijzonder medicijn voor de mens.
7.1 Bladeren
In de wereld van natuurlijke remedies wordt de Lycium barbarum-struik al eeuwenlang wordt gekoesterd om haar zachte maar krachtige werking. De bladeren worden vaak gebruikt om een warme, rustgevende thee te zetten die niet alleen heerlijk smaakt, maar ook bekendstaat om haar ontstekingsremmende eigenschappen. Veel mensen grijpen ernaar wanneer ze zich grieperig voelen, omdat de plant van nature koortsverlagend werkt en zo het lichaam helpt om weer in balans te komen.
Wat deze plant extra bijzonder maakt, is haar ondersteunende werking op de ogen. In verschillende tradities wordt ze ingezet om het zicht te verhelderen en de ogen te kalmeren, vooral na een lange dag vol schermtijd of inspanning.
Om iedereen de mogelijkheid te geven deze veelzijdige plant op zijn eigen manier te gebruiken, is ze verkrijgbaar in verschillende vormen. De gedroogde bladeren zijn ideaal voor wie houdt van een pure, losse kruidenthee. Voor wie liever een geconcentreerde vorm gebruikt, is er fijn poeder dat geschikt is voor capsules of extracten. Daarnaast bestaan er kant-en-klare capsules en tabletten met bladextract, handig voor dagelijks gebruik. En voor wie de voorkeur geeft aan een vloeibare toepassing, is er een extract of tinctuur die eenvoudig te doseren is.
Zo biedt deze bijzondere plant voor vele mensen heel veel opties, of je nu op zoek bent naar een moment van rust, ondersteuning bij herstel, of een natuurlijke boost voor je ogen.
7.2 Wortels
Onder de aarde schuilt de bijzondere wortelschors van de Lycium‑plant, al eeuwenlang gewaardeerd om haar kalmerende en herstellende kracht. Ze staat bekend om haar koortsverlagende werking en helpt het lichaam bij ontstekingen, terwijl ze ook verlichting kan bieden bij diverse huidklachten. Daarnaast wordt de schors gezien als een natuurlijke ondersteuning voor de longen, vooral wanneer ademhaling extra zorg vraagt.
De wortelschors is in meerdere vormen verkrijgbaar, zodat iedereen haar op zijn eigen manier kan gebruiken. De gedroogde schors wordt traditioneel ingezet voor decocties, terwijl fijn poeder geschikt is voor thee of capsules. Voor wie een geconcentreerde vorm zoekt, zijn er tincturen en vloeibare extracten op water- of alcoholbasis. Ook bestaan er capsules met gestandaardiseerd extract, een moderne en gemakkelijke manier om de kracht van Lycium dagelijks toe te passen.
Zo blijft deze eeuwenoude wortelschors een waardevolle bondgenoot voor welzijn en balans.
7.3 Bast / Stam (schors van de takken)
Hoewel minder gangbaar dan de wortelschors, wordt ook deze schors in de kruidengeneeskunde soms gebruikt vanwege haar zachte, ondersteunende werking. Ze heeft vergelijkbare eigenschappen als de wortelschors, maar dan in een mildere vorm, waardoor ze vooral wordt ingezet in subtiele mengsels of als aanvulling op andere kruiden.
De schors is zeldzamer verkrijgbaar, maar bestaat in enkele vormen. De gedroogde schors wordt af en toe gebruikt in traditionele bereidingen, terwijl het poeder vooral dient als onderdeel van mengformules. Extracten zijn meestal verwerkt in combinatiemiddelen, waar de milde kracht van deze schors mooi samenwerkt met andere planten.
Zo blijft dit minder bekende deel van de plant een bescheiden maar waardevolle toevoeging binnen de kruidengeneeskunde.
Wie op zoek is naar deze producten in hun meest pure vorm, komt al snel terecht bij een aantal gespecialiseerde plekken waar kwaliteit en traditie centraal staan. Veel van deze producten worden verkocht in TCM‑apotheken en Chinese kruidencentra, waar eeuwenoude kennis en moderne toepassingen hand in hand gaan. Ook natuurwinkels met een assortiment aan losse kruiden bieden vaak een selectie voor wie graag zelf mengt, brouwt of experimenteert.
Daarnaast zijn er talloze online kruidenleveranciers die een breed aanbod toegankelijk maken voor iedereen die graag vanuit huis bestelt. Voor wie professioneel met kruiden werkt of op zoek is naar gestandaardiseerde extracten, vormen gespecialiseerde fytotherapie‑shops een betrouwbare bron. Zo vindt ieder zijn weg naar de juiste vorm en kwaliteit, passend bij de eigen behoefte en manier van werken.
Bronnen:
Health-Promoting Effects of Goji Berries (Lycium barbarum): A Literature Overview